Bedrijven in Alkmaar krijgen handvatten voor netcongestie

Netcongestie vormt een grote belemmering voor ondernemers bij het uitbreiden van hun bedrijf, het elektrificeren van hun wagenpark of het verduurzamen van hun bedrijfsprocessen. Tegelijkertijd zijn er mogelijkheden om de beschikbare netcapaciteit beter te benutten. Tijdens Grip op netcongestie kwamen ondernemers, netbeheerder en regionale kennis- en samenwerkingspartners bijeen om meer over deze mogelijkheden te leren. Het doel was om ondernemers meer inzicht te geven in de huidige situatie en concrete stappen aan te reiken waarmee ze vandaag al aan hun energietoekomst kunnen werken.

Samenwerking als sleutel

Tijdens de opening benadrukten wethouder Odile Rasch van de gemeente Alkmaar en Jaap Schuurman van Bedrijvenvereniging Boekelermeer het belang van samenwerking. Rasch sprak haar trots uit over de ontwikkelingen op en rond de Boekelermeer en onderstreepte dat samenwerking een belangrijke katalysator is om netcongestie op korte termijn aan te pakken. Schuurman riep ondernemers op om zich aan te sluiten bij een bedrijvenvereniging. Door gezamenlijk op te trekken, staan bedrijven sterker in het gesprek met overheden en netbeheerders.

Wouter Klomp, relatiemanager bij Liander voor Noord-Holland Noord, gaf vervolgens inzicht in de regionale netsituatie en de mogelijkheden voor ondernemers. Netcongestie vraagt om uitbreiding van het elektriciteitsnet, maar ook om een slimmer gebruik van de capaciteit die er al is. In de eerste helft van 2026 investeerde Liander € 1,1 miljard in de vervanging en uitbreiding van het elektriciteitsnet in het gehele verzorgingsgebied. Daarnaast werkt de netbeheerder aan het beter benutten van bestaande capaciteit, onder meer door flexibel elektriciteitsverbruik te organiseren.

De boodschap was duidelijk: hoewel uitbreiding van het net noodzakelijk blijft, kunnen bedrijven ook zelf nu al stappen zetten. Flexibiliteit, bijvoorbeeld door energieverbruik te verschuiven naar rustigere momenten, biedt kansen om de bestaande capaciteit beter te benutten.

Een praktisch stappenplan voor ondernemers

Om ondernemers op weg te helpen, presenteerden Joep Sanderink van New Energy Coalition en Cees Roem van Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (ONHN) een praktisch stappenplan. Het helpt bedrijven om te bepalen waar ze staan, welke oplossingen mogelijk zijn en bij wie ze terechtkunnen voor ondersteuning.

De route begint bij inzicht in de huidige en toekomstige energiebehoefte. Vervolgens is het belangrijk om te controleren of de plannen van het bedrijf passen binnen het gecontracteerde. Daarna komen oplossingen achter de meter in beeld, zoals energiebesparing, het spreiden van piekverbruik, energieopslag en energiemanagement.

Bieden individuele maatregelen onvoldoende ruimte, dan is het tijd om de samenwerking met andere bedrijven in de omgeving op te zoeken. In sommige gevallen kan een collectieve oplossing, zoals een energiehub, uitkomst bieden.

Bij deze stappen kunnen ondernemers terecht bij verschillende regionale partijen. Het Centrum voor Verduurzaming ondersteunt bij het verkrijgen van inzicht in energieverbruik en mogelijke maatregelen. ONHN helpt bedrijven om de organisatiegraad te vergroten. New Energy Coalition is door de provincie aangewezen als hubcoach voor dertien energiehubinitiatieven in Noord-Holland Noord en ondersteunt bij het verkennen en ontwikkelen van collectieve oplossingen.

Van individuele maatregelen naar collectieve oplossingen

In het tweede deel van het programma stonden praktijkvoorbeelden centraal. Rick Bakker van het Centrum voor Verduurzaming liet zien hoe inzicht in het energieprofiel van een bedrijf kan helpen om onbenutte capaciteit te ontdekken. Een analyse van het verbruik, toekomstige plannen en mogelijke investeringen kan inzichtelijk maken waar ruimte zit en welke maatregelen financieel en technisch zinvol zijn.

Daarbij is maatwerk belangrijk. Een batterij of andere technische oplossing is niet automatisch de beste keuze voor ieder bedrijf. Het begint bij inzicht in het eigen verbruik en het onderzoeken van de mogelijkheden om energie slimmer te gebruiken.

Marlon Broekman, voorzitter van Energie Coöperatie Boekelermeer UA, vertelde hoe vier bedrijven op de Boekelermeer werken aan een gezamenlijke energiehub. Het traject laat zien dat collectieve oplossingen tijd, onderling vertrouwen en goede procesbegeleiding vragen. Bedrijven moeten onder meer hun energieprofielen op elkaar afstemmen en afspraken maken over techniek, financiën, juridische zaken en de verdeling van de beschikbare capaciteit. De samenwerking bouwt voort op individuele verduurzamingsmaatregelen, die voor de deelnemende bedrijven alleen niet voldoende bleken. De ambitie is om begin 2027 operationeel te worden, afhankelijk van de verdere contractuele, juridische en technische afronding.

Ook NXT PowerPark op de Boekelermeer laat zien hoe bedrijven slimmer gebruik kunnen maken van de beschikbare capaciteit. Boyd Schooneman van NXT Mobility lichtte toe hoe elektrische vrachtwagens er ’s nachts kunnen laden, op momenten dat er in het gebied capaciteit beschikbaar is. De eerste fase telt achttien laadplekken, die inmiddels zijn vergeven. Voor de tweede fase staat uitbreiding naar 36 laadplekken gepland, met ingebruikname in het tweede kwartaal van 2027. Het voorbeeld laat zien dat niet alleen de hoeveelheid beschikbare netcapaciteit telt, maar ook het moment waarop die capaciteit wordt gebruikt.

Op gebiedsniveau presenteerden Bart Kaas en Ben Tubben de ontwikkeling van de schakelstationaanpak op de Boekelermeer. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het verbruik van individuele bedrijven, maar naar de energievraag van de energiehubs die gerealiseerd worden en het bedrijventerrein als geheel. Door verbruiksprofielen beter op elkaar af te stemmen en de mogelijkheden voor slimme aansturing te onderzoeken, kan mogelijk meer ruimte binnen de bestaande netgrenzen worden gevonden.

Ondernemers vertrekken met nieuwe aanknopingspunten

Naast het inhoudelijke programma onderzocht dr. Shary Heuninckx van de Vrije Universiteit Brussel hoe de kennis en het handelingsperspectief van ondernemers zich tijdens de bijeenkomst ontwikkelden. De deelnemers werden bij binnenkomst en voor vertrek bevraagd. De eerste resultaten laten zien dat de bijeenkomst nieuwe aanknopingspunten heeft geboden.

Voorafgaand aan het evenement gaf ongeveer 80 procent van de respondenten aan te weten waar zij terechtkonden voor hulp bij netcongestie. Ongeveer 55 procent was bekend met mogelijke oplossingen en 40 procent kende de concrete stappen die daarvoor nodig zijn. Na afloop gaf geen enkele deelnemende respondent meer aan niet te weten waar hulp te vinden is. Bovendien zei de helft nieuwe ideeën of mogelijkheden voor de energie-uitdagingen van het eigen bedrijf te hebben ontdekt.

Ook de vraag naar de belangrijkste vervolgstap leverde een duidelijke uitkomst op. Veertig procent van de respondenten noemde het zoeken van samenwerking met andere bedrijven. Niemand gaf aan geen idee te hebben wat een mogelijke volgende stap zou kunnen zijn. Dat sluit aan bij de boodschap die gedurende de bijeenkomst terugkwam: ondernemers hoeven de uitdagingen rond netcongestie niet alleen aan te pakken.

REFORMERS

Grip op Netcongestie werd georganiseerd als onderdeel van het REFORMERS-programma. Lees hier meer over REFORMERS.

Net op Groen

Wil jij net als de ondernemers in de regio Alkmaar meer te weten komen over de huidige stand van zaken rondom netcongestie en de concrete oplossingen waar aan wordt gewerkt in de regio Groningen/Drenthe? Meld je dan aan voor het evenement ‘Net op Groen’ op 26 november in Assen: