Energiecafé NH: Noordkop koerst richting energie-autonomie
Tijdens de tweede editie van het Energiecafé Noord-Holland, op 4 juni bij METIP in Den Helder, stond de Noordkop centraal als opkomend energieknooppunt van nationaal belang. Tijdens de drukbezochte bijeenkomst werd zichtbaar hoe snel de regio zich ontwikkelt richting een toekomst waarin energieproductie, innovatie, ruimtelijke ontwikkeling en economie steeds sterker met elkaar verweven raken.
Eén vraag stond centraal, namelijk hoe regio’s bouwen aan meer energie-autonomie binnen een toekomstbestendig energiesysteem. De Noordkop bleek daarbij niet alleen een voorbeeldregio, maar ook een proeftuin waar deze transitie al in volle gang is.
De bijeenkomst werd geopend door René de Visser van Rabobank, die het belang van regionale investeringskracht en samenwerking benadrukte.
Energieknooppunt aan de Noordzee
De Noordkop ontwikkelt zich in hoog tempo tot een belangrijk energieknooppunt in Nederland, met Den Helder als centrale spil. De combinatie van ligging aan de Noordzee, maritieme expertise en een groeiend innovatief ecosysteem zorgt voor een unieke uitgangspositie binnen de Nederlandse energietransitie.
In de bijdragen van de sprekers kwam vooral de verschuiving naar een meer zelfvoorzienend en gebiedsgericht energiesysteem naar voren, waarin lokale productie, infrastructuur en gebruik steeds nauwer op elkaar worden afgestemd.
Innovatie met golfenergie
Erwin Meijboom (SlowMill) trapte het inhoudelijke programma af met een toelichting op golfenergie als aanvullende energiebron binnen het Noordzee-energiesysteem. De systemen van SlowMill wekken energie op uit zowel de horizontale als verticale beweging van golven. Daarmee richt het bedrijf zich op de vraag waar hernieuwbare energie vandaan komt wanneer zon en wind onvoldoende beschikbaar zijn. Golfenergie kan hierin een belangrijke aanvulling vormen, mede dankzij een natuurinclusief ontwerp.
Meijboom nam het publiek mee in de technologische ontwikkeling, maar ook in de uitdagingen en tegenslagen die hebben geleid tot de huidige gerealiseerde unit. Met subsidie vanuit het Waddenfonds werkt SlowMill toe naar een beoogde capaciteit van 2,4 MW aan golfenergie bij Texel, gerealiseerd met zes units in 2027 en 2028. Daarnaast wordt gekeken naar bredere toepassingen, zoals integratie in offshore windparken en energiehubs binnen de Port of Den Helder, waardoor infrastructuur efficiënter kan worden gedeeld.
De toekomst van offshore wind in de Noordkop
Vervolgens ging Bart van der Wielen (OranjeWind) in op de rol van het Blue Port Centre in Den Helder als strategische uitvalsbasis voor het beheer en onderhoud van offshore windpark OranjeWind. Van der Wielen benadrukte dat opwek, opslag en distributie steeds nauwer op elkaar moeten aansluiten binnen het energiesysteem.
De Noordkop positioneert zich hiermee steeds nadrukkelijker als knooppunt in de operationele keten van offshore wind, waar technologie, onderhoud en maritieme dienstverlening samenkomen. Het offshore windprogramma in Nederland schaalt richting circa 22 GW, waarvan OranjeWind 795 MW zal realiseren. Binnen het project ligt sterke nadruk op een integrale systeembenadering van opwek tot opslag en distributie.
Op de vraag uit de zaal over subsidies gaf Van der Wielen aan dat OranjeWind zonder subsidie wordt gerealiseerd, al verwacht hij dat toekomstige projecten door stijgende kosten mogelijk weer (deels) subsidie nodig zullen hebben.
Netcongestie treft ook de Noordkop
Net als tijdens de vorige editie in Alkmaar was netcongestie een terugkerend thema. Arnold Boon van de gemeente Den Helder presenteerde plannen voor energiehubs op de bedrijventerreinen Kooypunt en Nieuwe Diep. De aanpak richt zich op het lokaal afstemmen van vraag en aanbod, ondersteund door Energy Management Systems (EMS).
Het uitgangspunt is: eerst meten, daarna sturen. Door energievraag over de dag te spreiden kunnen bedrijven gezamenlijk meer vermogen benutten binnen de bestaande netgrenzen.
De ontwikkeling start met het in kaart brengen van aansluitwaarden en gecontracteerd vermogen. Waar optimalisatie achter de meter onvoldoende is, wordt gekeken naar samenwerking en het delen van gecontracteerd vermogen binnen clusters. Daarbij vormt inzicht in netstructuren via een buurtscan de basis voor samenwerking op infrastructuurniveau.
Agrarische sector innoveert mee
Tot slot liet Jacques Burger (Bloembollenbedrijf G.P. Burger) zien hoe het agrarisch bedrijf actief innoveert op het gebied van energiebeheer en verduurzaming. Het bedrijf beschikt over circa 2000 zonnepanelen en een batterij, gekoppeld aan een Energy Management System (EMS). Hiermee wordt actief gehandeld op de energiemarkt, waarbij opslag en levering worden gestuurd op prijs en vraag.
Ook het droogproces van bloembollen is verduurzaamd via een warmtedak, waarbij warmte onder het dak wordt opgevangen en hergebruikt voor het verwarmen van loodsen. Investeringen in 2020 zijn hierdoor binnen een jaar terugverdiend door de sterke stijging van energieprijzen.
Nieuwe uitbreidingen worden inmiddels beperkt door netcapaciteit, waardoor groei steeds meer moet worden gerealiseerd via eigen opwek en slimme energiesturing.
Het Energiecafé NH is een initiatief van Rabobank, New Energy Coalition en Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord.